Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc được mở rộng đáng kể từ ngày 01/7/2025 theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Nhiều nhóm lao động, chủ hộ kinh doanh và người quản lý trước đây chưa thuộc diện bắt buộc nay phải tham gia. Việc nắm rõ danh sách này giúp doanh nghiệp và người lao động tránh rủi ro pháp lý, đảm bảo quyền lợi an sinh và tối ưu chi phí tuân thủ. Bài viết tổng hợp đầy đủ, chính xác dựa trên văn bản pháp luật hiện hành.

Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là công dân Việt Nam

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15 (có hiệu lực từ 01/7/2025), người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc bao gồm các nhóm chính sau:

• Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên.
• Cán bộ, công chức, viên chức.
• Công nhân và viên chức quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu.
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật Công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như quân nhân.
• Hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ Công an nhân dân; học viên Quân đội, Công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí.
• Dân quân thường trực.
• Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác).
• Vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và được hưởng chế độ sinh hoạt phí.
• Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước hoặc phần vốn doanh nghiệp; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát và các chức danh quản lý khác của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có hưởng tiền lương.
• Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố.
• Người làm việc không trọn thời gian có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
• Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (theo lộ trình quy định của Chính phủ).
• Người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng tiền lương.

Quy định mở rộng này đồng bộ với Bộ luật Lao động 2019, giúp bao phủ tốt hơn lao động bán thời gian và các hình thức thỏa thuận linh hoạt.

Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Xem thêm: Khấu trừ 10% thuế TNCN – Quy định mới nhất và thời điểm áp dụng

Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người nước ngoài làm việc tại Việt Nam

Người lao động là công dân nước ngoài thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khi làm việc theo hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 12 tháng trở lên với người sử dụng lao động tại Việt Nam. Luật mới đã bãi bỏ yêu cầu bắt buộc phải có giấy phép lao động hoặc chứng chỉ hành nghề như trước đây.

Các trường hợp được loại trừ gồm:

• Di chuyển nội bộ trong doanh nghiệp theo quy định.
• Tại thời điểm giao kết hợp đồng đã đủ tuổi nghỉ hưu theo pháp luật Việt Nam.
• Trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.

Quy định này vừa tạo điều kiện thu hút lao động nước ngoài vừa đảm bảo sự công bằng về nghĩa vụ đóng bảo hiểm so với người lao động trong nước.

Người sử dụng lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Người sử dụng lao động phải tham gia BHXH bắt buộc bao gồm các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thuộc Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và tổ chức cơ yếu; các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội, xã hội - nghề nghiệp; cơ quan, tổ chức nước ngoài và tổ chức quốc tế hoạt động tại Việt Nam; doanh nghiệp, tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân có thuê mướn lao động theo hợp đồng lao động.

Trách nhiệm của người sử dụng lao động là đăng ký, kê khai và đóng BHXH đầy đủ, đúng hạn. Việc chậm đóng hoặc trốn đóng sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật hiện hành.

Người sử dụng lao động tham gia BHXH bắt buộc

Các trường hợp không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc

Không phải mọi người lao động đều phải tham gia. Theo khoản 7 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và hướng dẫn tại Nghị định 158/2025/NĐ-CP, các trường hợp không thuộc diện gồm:

• Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hoặc trợ cấp hằng tháng.
• Người lao động làm việc theo hợp đồng thử việc theo quy định của pháp luật lao động.
• Người làm việc không trọn thời gian có tiền lương trong tháng thấp hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất.
• Người giúp việc gia đình.
• Người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã không hưởng tiền lương đã đủ tuổi nghỉ hưu (trừ trường hợp thời gian đóng còn thiếu tối đa 06 tháng).

Việc xác định chính xác giúp doanh nghiệp tránh đóng thừa hoặc thiếu, đồng thời bảo vệ quyền lợi người lao động.

Điểm mới quan trọng về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ năm 2025-2026

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng đáng kể so với Luật 2014. Các nhóm mới nổi bật bao gồm:

• Lao động không trọn thời gian có lương đạt mức tham chiếu.
• Chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh.
• Người quản lý doanh nghiệp và hợp tác xã không hưởng lương.
• Dân quân thường trực.
• Người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố.
• Vợ/chồng đi công tác nhiệm kỳ ở nước ngoài hưởng sinh hoạt phí.

Việc mở rộng nhằm tăng tỷ lệ bao phủ BHXH, giảm lao động phi chính thức và đảm bảo người lao động được hưởng đầy đủ các chế độ ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp. Doanh nghiệp cần rà soát lại danh sách lao động, hợp đồng và mức lương để xác định đúng đối tượng phải đóng từ thời điểm Luật có hiệu lực.

Mức tiền lương làm căn cứ đóng thấp nhất liên quan đến mức tham chiếu (gắn với lương cơ sở). Từ 01/7/2026, khi lương cơ sở tăng, mức này cũng điều chỉnh theo, ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định lao động part-time có thuộc diện hay không.

Điểm mới quan trọng về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ năm 2025 - 2026

Xem thêm: Chính Sách Kế Toán Mới 2026: Những Thay Đổi Bắt Buộc Chủ Doanh Nghiệp Phải Nắm Rõ

Lưu ý thực tế cho doanh nghiệp và người lao động

Doanh nghiệp cần cập nhật hệ thống nhân sự và phần mềm kế toán để theo dõi đúng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Việc xác định sai có thể dẫn đến truy thu, phạt chậm đóng hoặc khiếu nại từ người lao động. Người lao động nên chủ động kiểm tra quá trình đóng BHXH qua ứng dụng VssID hoặc cổng thông tin Bảo hiểm xã hội Việt Nam để bảo vệ quyền lợi của mình.

Đối với chủ hộ kinh doanh, cần theo dõi lộ trình áp dụng (một số nhóm từ 01/7/2029) để chuẩn bị tài chính và thủ tục đăng ký kịp thời. Người quản lý doanh nghiệp không hưởng lương cũng cần lưu ý nghĩa vụ tham gia để tích lũy thời gian đóng cho chế độ hưu trí sau này.

Việc tuân thủ đúng quy định không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là cách xây dựng môi trường lao động ổn định, nâng cao uy tín doanh nghiệp và đảm bảo an sinh lâu dài cho người lao động.

Xem thêm: Kê Khai Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Đúng Cách Theo Thông Tư 89 Năm 2026

Kết luận

Nắm vững danh sách đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 giúp doanh nghiệp và cá nhân thực hiện đúng nghĩa vụ, tránh rủi ro và tối ưu quyền lợi. Quy định mới năm 2025-2026 mở rộng bao phủ, đòi hỏi sự cập nhật liên tục. Nếu doanh nghiệp cần hỗ trợ rà soát đối tượng, kê khai và tối ưu chi phí BHXH, hãy liên hệ ngay đội ngũ chuyên gia của Kế toán Ngọc Vân để được tư vấn chính xác và chuyên nghiệp.

Cần tư vấn miễn phí về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc và giải pháp kế toán thuế tối ưu? Liên hệ ngay

Công ty TNHH Dịch vụ Doanh nghiệp Ngọc Vân

• Hotline: 0941 233 469 | Zalo: 0789 368 883
• Website: vnyuyun.com
• Email: ttv@vnyuyun.com
• Wechat: Vnyuyun
• Fanpage: Kế Toán Thuế Ngọc Vân
• Địa chỉ:
  • Tầng 3, Số 69 Nguyễn Tất Tố, Phường Lê Chân, Hải Phòng
  • Tầng 6, Số 2 Ngõ 18, Nguyễn Cơ Thạch, Từ Liêm, Hà Nội
  • Số 88, Đường 20/8, Phường Hà Giang 1, Tuyên Quang

Đội ngũ Kế toán Ngọc Vân sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp của bạn!