Hợp đồng nào không phải đóng BHXH là thắc mắc phổ biến của nhiều chủ doanh nghiệp khi muốn tối ưu chi phí nhân sự trong bối cảnh quy định pháp luật ngày càng chặt chẽ. Theo Luật Bảo hiểm xã hội, không phải tất cả các hình thức hợp đồng đều phát sinh nghĩa vụ đóng BHXH bắt buộc. Việc hiểu rõ các loại hợp đồng phù hợp giúp doanh nghiệp linh hoạt quản lý lao động, giảm gánh nặng tài chính mà vẫn đảm bảo quyền lợi hợp pháp.

1. Cơ sở pháp lý về hợp đồng không phải đóng BHXH

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (và các sửa đổi, bổ sung đến năm 2026), người lao động làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Ngược lại, một số loại hợp đồng mang tính chất dân sự, thử việc độc lập hoặc ngắn hạn không phát sinh nghĩa vụ này.

Doanh nghiệp cần lưu ý phân biệt rõ hợp đồng lao động (có sự quản lý, giám sát trực tiếp) với hợp đồng dịch vụ dân sự. Việc ký sai loại hợp đồng có thể dẫn đến truy thu, phạt hành chính từ cơ quan BHXH. Kế toán Ngọc Vân khuyên doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến chuyên gia trước khi áp dụng để đảm bảo tuân thủ đầy đủ.

Hợp đồng nào không phải đóng BHXH thường đáp ứng các tiêu chí: thời gian ngắn, không có sự quản lý lao động trực tiếp, hoặc mang bản chất hợp đồng dịch vụ theo Bộ luật Dân sự.

Các cơ sở pháp lý hợp đồng không phải đóng BHXH

2. 6 loại hợp đồng nào không phải đóng BHXH?

2.1. Hợp đồng thử việc (không gộp vào hợp đồng lao động chính thức)

Hợp đồng thử việc là một trong những loại hợp đồng nào không phải đóng BHXH phổ biến nhất. Theo Bộ luật Lao động 2019, thời gian thử việc tối đa 03 tháng với vị trí lãnh đạo, quản lý; 02 tháng với nhân viên đã qua đào tạo (CĐ, ĐH); và 01 tháng với các vị trí yêu cầu đào tạo nghề.

Khi ký hợp đồng thử việc độc lập (không kèm hợp đồng lao động), doanh nghiệp và người lao động không phải đóng BHXH trong giai đoạn này. Nội dung hợp đồng cần nêu rõ thời gian, công việc thử, mức lương và điều kiện chuyển sang hợp đồng chính thức.

Lưu ý: Không áp dụng thử việc cho hợp đồng lao động dưới 01 tháng. Doanh nghiệp nên lập biên bản đánh giá kết quả thử việc rõ ràng để làm cơ sở pháp lý.

Hợp đồng thử việc

2.2. Hợp đồng lao động thời hạn dưới 01 tháng

Đây là loại hợp đồng lao động ngắn hạn rõ ràng không thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc. Dù có nội dung quản lý lao động, nếu thời hạn dưới 01 tháng thì cả hai bên đều không phải tham gia.

Doanh nghiệp thường áp dụng cho công việc thời vụ, mùa vụ hoặc nhu cầu đột xuất. Tuy nhiên, cần lưu ý tổng thời gian làm việc trong tháng: nếu người lao động làm dưới 14 ngày công trong tháng thì cũng không phải đóng BHXH tháng đó.

2.3. Hợp đồng giao khoán (hợp đồng khoán việc)

Hợp đồng giao khoán là hình thức hợp đồng nào không phải đóng BHXH lý tưởng cho công việc cụ thể. Bên giao khoán (doanh nghiệp) thuê bên nhận khoán thực hiện một công việc trong khoảng thời gian nhất định. Sau khi hoàn thành, hai bên nghiệm thu và thanh toán theo kết quả.

Đặc điểm quan trọng: Bên nhận khoán tự chủ thời gian, phương pháp, nguyên liệu và không bị ràng buộc bởi nội quy lao động. Doanh nghiệp không giám sát trực tiếp hàng ngày. Đây là hợp đồng dịch vụ dân sự, giúp tối ưu chi phí đáng kể cho các hạng mục như sửa chữa, thiết kế, vận chuyển.

Hợp đồng giao khoán

2.4. Hợp đồng học việc

Với người lao động chưa qua đào tạo, hai bên có thể ký hợp đồng học việc. Doanh nghiệp cam kết đào tạo kỹ năng trong một khoảng thời gian, mức lương và thời gian do hai bên thỏa thuận. Loại hợp đồng này không thuộc quan hệ lao động chính thức nên không phải đóng BHXH.

Đây là cơ hội tốt để doanh nghiệp tuyển dụng và đào tạo nguồn nhân lực trẻ, đồng thời giảm chi phí ban đầu.

2.5. Hợp đồng thực tập (thực tập sinh)

Áp dụng cho sinh viên đang học, hợp đồng thực tập giúp sinh viên hỗ trợ công việc thực tế. Thời gian, mức lương (thường là hỗ trợ) do hai bên thỏa thuận, phù hợp với lịch học. Các ngành như CNTT, kế toán, kiểm toán, luật thường sử dụng loại hợp đồng này.

Hợp đồng thực tập không phát sinh nghĩa vụ BHXH bắt buộc, mang lại lợi ích kép: doanh nghiệp có nhân lực hỗ trợ linh hoạt, sinh viên tích lũy kinh nghiệm.

Hợp đồng thực tập

2.6. Hợp đồng cộng tác viên hưởng hoa hồng

Phù hợp với ngành bán hàng, marketing, du lịch… Cộng tác viên hưởng hoa hồng dựa trên doanh số, số khách hàng mới hoặc thị trường mở rộng. Đây là hợp đồng dịch vụ dân sự, không có sự quản lý lao động trực tiếp.

Tùy loại hợp đồng, mức khấu trừ thuế TNCN khác nhau (thường khấu trừ nếu thu nhập vượt 2 triệu đồng/lần chi trả, trừ trường hợp cam kết 08).

Xem thêm: Tuyển kế toán tại Hải Phòng thu nhập 15 - 30 triệu tại Kế toán thuế Ngọc Vân

3. Điểm chung và lưu ý khi ký các loại hợp đồng trên

Tất cả 6 loại hợp đồng đều cần:

• Ký hợp đồng bằng văn bản.
• Bản sao CCCD của bên B.
• Biên bản nghiệm thu công việc hoặc ghi nhận kết quả để làm căn cứ thanh toán.
• Thanh toán chuyển khoản qua ngân hàng nếu khoản vượt 5 triệu đồng.
• Khấu trừ thuế TNCN đúng quy định.

Doanh nghiệp cần lưu ý tránh lạm dụng các loại hợp đồng này để “lách luật”, vì cơ quan chức năng có thể xem xét bản chất quan hệ lao động thực tế. Nếu có yếu tố quản lý trực tiếp, trả lương cố định hàng tháng, hợp đồng có thể bị coi là hợp đồng lao động và phải đóng BHXH.

4. Lợi ích khi áp dụng đúng quy định

Sử dụng các loại hợp đồng nào không phải đóng BHXH hợp lý giúp doanh nghiệp:

• Tiết kiệm đáng kể chi phí (khoảng 21,5% lương cho BHXH, BHYT, BHTN).
• Tăng tính linh hoạt trong quản lý nhân sự.
• Tập trung nguồn lực vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần đảm bảo quyền lợi người lao động, tránh tranh chấp sau này.

Kế toán Ngọc Vân hỗ trợ tư vấn về xây dựng hợp đồng, kê khai thuế và tối ưu chi phí nhân sự theo đúng quy định pháp luật.

Xem thêm: 8 trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Hộ kinh doanh lưu ý

Kết luận

Hiểu rõ hợp đồng nào không phải đóng BHXH là chìa khóa giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả, tối ưu chi phí mà vẫn tuân thủ pháp luật. Với đội ngũ hơn 30 chuyên viên giàu kinh nghiệm tại Hải Phòng, Hà Nội và Tuyên Quang, Công ty TNHH Dịch vụ Doanh nghiệp Ngọc Vân cam kết đồng hành cùng Quý doanh nghiệp trong mọi vấn đề kế toán – thuế.

Liên hệ ngay hôm nay để được tư vấn chi tiết và nhận báo giá dịch vụ kế toán thuế trọn gói phù hợp với quy mô doanh nghiệp của bạn:

• Hotline: 0941 233 469
• Website: www.vnyuyun.com
• Fanpage: Kế Toán Thuế Ngọc Vân
• Địa chỉ:
  • Tầng 3, Số 69 Nguyễn Tất Tố, Lê Chân, Hải Phòng
  • Chi nhánh Hà Nội: Tầng 6, Số 2 Ngõ 18, Nguyễn Cơ Thạch, Từ Liêm, Hà Nội
  • Chi nhánh Tuyên Quang: Số 88, Đường 20/8, Phường Hà Giang 1, Tuyên Quang

Kế toán Ngọc Vân – Trao niềm tin, Tặng giá trị!