Rất nhiều chủ doanh nghiệp, kế toán và cá nhân kinh doanh đang lúng túng khi xác định khoản thu nhập chịu thuế TNCN nào phải kê khai sau khi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Việc xác định sai phạm vi thu nhập chịu thuế không chỉ khiến doanh nghiệp kê khai thiếu, dẫn đến bị truy thu và phạt chậm nộp, mà còn có thể bỏ sót quyền lợi được miễn giảm.

Khoản thu nhập chịu thuế TNCN là gì theo quy định mới?

Theo Điều 6 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân được hiểu là toàn bộ các loại thu nhập phát sinh của cá nhân thuộc phạm vi điều chỉnh từ Điều 7 đến Điều 16 của Nghị định này, sau khi đã loại trừ các khoản thu nhập được miễn thuế quy định tại Mục 1 Chương III.

Nói cách khác, không phải mọi khoản tiền cá nhân nhận được đều bị tính thuế, mà chỉ những khoản nằm trong danh mục liệt kê cụ thể mới cấu thành thu nhập chịu thuế.

Đây là điểm khác biệt quan trọng so với cách hiểu chung chung trước đây, khi nhiều người nhầm lẫn giữa "thu nhập nhận được" và "thu nhập chịu thuế".

Việc phân loại rõ ràng các nhóm thu nhập chịu thuế giúp doanh nghiệp và cá nhân xác định đúng nghĩa vụ kê khai, tránh tình trạng kê khai thừa hoặc thiếu.

Đối với các doanh nghiệp có nhiều khoản chi trả cho người lao động như lương, thưởng, phụ cấp, việc nắm rõ danh mục này càng quan trọng vì liên quan trực tiếp đến trách nhiệm khấu trừ thuế tại nguồn. Phần tiếp theo sẽ trình bày chi tiết 10 nhóm thu nhập chịu thuế theo quy định hiện hành.

Khoản thu nhập chịu thuế TNCN

10 nhóm thu nhập chịu thuế TNCN theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định chi tiết 10 nhóm thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, áp dụng thống nhất trên toàn quốc từ ngày 1/7/2026. Danh mục này được xây dựng dựa trên bản chất kinh tế của từng loại thu nhập, thay vì chỉ liệt kê tên gọi hình thức, nhằm hạn chế tình trạng lách thuế thông qua việc đặt tên khác cho khoản chi trả. Dưới đây là bảng tổng hợp để doanh nghiệp và cá nhân dễ tra cứu.

Thu nhập từ tiền lương, tiền công cần lưu ý điều gì?

Đây là nhóm thu nhập chịu thuế TNCN mà hầu hết doanh nghiệp phải khấu trừ hàng tháng cho người lao động. Ngoài lương cơ bản, các khoản như tiền làm thêm giờ, tiền thưởng lễ Tết, phụ cấp không thuộc diện miễn trừ đều được tính vào thu nhập chịu thuế.

Doanh nghiệp cần rà soát kỹ bảng lương và các khoản phúc lợi để phân định rõ khoản nào chịu thuế, khoản nào được miễn theo quy định, tránh khấu trừ sai dẫn đến khiếu nại từ người lao động hoặc bị cơ quan thuế yêu cầu điều chỉnh.

Thu nhập khác từ tài sản số và tín chỉ các-bon có gì mới?

Nghị định 253/2026 chính thức đưa thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số và tín chỉ giảm phát thải khí nhà kính vào danh mục chịu thuế, đây là quy định hoàn toàn mới so với giai đoạn trước.

Các doanh nghiệp sản xuất tại khu công nghiệp Hải Phòng đang tham gia thị trường tín chỉ các-bon, hoặc cá nhân có giao dịch tài sản số, cần theo dõi sát hướng dẫn thi hành để thực hiện kê khai đúng thời hạn. Vì đây là lĩnh vực mới, doanh nghiệp nên chủ động tham vấn kế toán thuế thay vì tự suy đoán cách xử lý.

10 nhóm thu nhập chịu thuế TNCN

Xem thêm: Gia hạn nộp thuế TNDN 2026: Nắm bắt thông tin giúp doanh nghiệp tối ưu tài chính

Phạm vi xác định thu nhập chịu thuế với cá nhân cư trú và không cư trú

Một nội dung quan trọng khác trong Nghị định 253/2026/NĐ-CP là quy định về phạm vi xác định thu nhập chịu thuế dựa trên tình trạng cư trú của cá nhân. Đối với cá nhân cư trú tại Việt Nam, toàn bộ thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam đều thuộc diện chịu thuế, không phân biệt nơi trả hay nơi nhận thu nhập. Quy định này áp dụng cho cả người Việt Nam làm việc ở nước ngoài lẫn người nước ngoài đã đáp ứng điều kiện cư trú tại Việt Nam.

Ngược lại, với cá nhân không cư trú, chỉ phần thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam mới bị tính thuế, cũng không phân biệt nơi chi trả.

Đây là điểm doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, đặc biệt là doanh nghiệp FDI có chuyên gia, lao động nước ngoài làm việc ngắn hạn, cần nắm rõ để xác định đúng nghĩa vụ khấu trừ. Ngoài ra, đối với các quốc gia đã ký Hiệp định tránh đánh thuế hai lần với Việt Nam, cá nhân được trừ số thuế đã nộp ở nước ngoài vào số thuế phải nộp tại Việt Nam theo đúng nội dung Hiệp định, giúp tránh tình trạng bị đánh thuế trùng trên cùng một khoản thu nhập.

Cách quy đổi thu nhập chịu thuế TNCN sang Đồng Việt Nam

Không phải mọi thu nhập đều được nhận bằng tiền Đồng Việt Nam, do đó Điều 17 Nghị định 253/2026/NĐ-CP hướng dẫn cụ thể cách quy đổi.

Với thu nhập nhận bằng ngoại tệ, cá nhân quy đổi theo tỷ giá mua vào của ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản giao dịch hoặc nơi tổ chức chi trả thu nhập mở tài khoản, tại đúng thời điểm phát sinh thu nhập. Trường hợp không mở tài khoản tại Việt Nam, tỷ giá áp dụng là tỷ giá trung tâm giữa Đồng Việt Nam với Đô la Mỹ, hoặc tỷ giá tính chéo với ngoại tệ khác do Ngân hàng Nhà nước công bố.

Đối với thu nhập chịu thuế nhận không bằng tiền mặt, chẳng hạn hiện vật, hàng hóa hoặc dịch vụ, cá nhân phải quy đổi theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường của sản phẩm, dịch vụ cùng loại hoặc tương đương tại thời điểm phát sinh thu nhập.

Quy định này thường áp dụng với các khoản phúc lợi bằng hiện vật mà doanh nghiệp cấp cho người lao động, ví dụ như nhà ở, xe cộ hoặc các gói dịch vụ có giá trị lớn. Doanh nghiệp cần lưu giữ chứng từ chứng minh giá trị thị trường để làm căn cứ khi quyết toán thuế cuối năm.

Xem thêm: Cảnh báo 3 hành vi trốn thuế dù không cố ý từ 1/7/2026

Câu hỏi thường gặp về thu nhập chịu thuế TNCN

1. Thu nhập từ trúng thưởng casino có phải là khoản thu nhập chịu thuế TNCN không?

Theo quy định hiện hành, thu nhập từ trúng thưởng nói chung thuộc diện chịu thuế, tuy nhiên trúng thưởng trong casino được loại trừ khỏi nhóm này. Doanh nghiệp, cá nhân nên xác nhận thêm với cơ quan thuế nếu có tình huống phát sinh phức tạp liên quan đến loại hình này.

2. Người nước ngoài làm việc ngắn hạn tại Việt Nam có phải kê khai thu nhập phát sinh ở nước ngoài không?

Nếu cá nhân đó được xác định là không cư trú tại Việt Nam theo quy định hiện hành, chỉ phần thu nhập phát sinh trong lãnh thổ Việt Nam mới thuộc diện thu nhập chịu thuế, phần thu nhập ở nước ngoài thường không thuộc phạm vi tính thuế tại Việt Nam.

3. Thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số có bắt buộc kê khai ngay từ 1/7/2026 không?

Đây là quy định mới của Nghị định 253/2026/NĐ-CP nên doanh nghiệp, cá nhân cần theo dõi thêm văn bản hướng dẫn thi hành chi tiết, đồng thời nên chủ động cần xác nhận với cơ quan thuế địa phương về thời điểm và cách thức kê khai cụ thể.

4. Thu nhập bằng hiện vật có bắt buộc quy đổi ra tiền không?

Có. Theo Điều 17 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mọi khoản thu nhập chịu thuế TNCN không bằng tiền đều phải được quy đổi theo giá trị giao dịch thông thường trên thị trường tại thời điểm phát sinh để làm căn cứ tính thuế.

5. Doanh nghiệp có nên tự kê khai hay thuê dịch vụ kế toán thuế?

Với danh mục thu nhập chịu thuế ngày càng mở rộng và thường xuyên cập nhật, doanh nghiệp không có bộ phận kế toán chuyên trách nên cân nhắc sử dụng dịch vụ kế toán thuế trọn gói để đảm bảo tuân thủ đúng quy định, tránh rủi ro bị phạt do kê khai sai hoặc chậm nộp.

Cập nhật theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP — kiểm tra lại nếu có thay đổi mới từ cơ quan thuế.

Nếu doanh nghiệp của bạn tại Hải Phòng, Hà Nội hay Tuyên Quang đang cần rà soát lại các khoản thu nhập chịu thuế TNCN hoặc cần tư vấn kê khai thuế đúng quy định mới, hãy liên hệ ngay với Kế Toán Thuế Ngọc Vân để được hỗ trợ tốt nhất!

Công ty TNHH Dịch vụ Doanh nghiệp Ngọc Vân

• Hotline: 0941 233 469
• Website: vnyuyun.com
• Email: ttv@vnyuyun.com
• Wechat: Vnyuyun
• Fanpage: Kế Toán Thuế Ngọc Vân
• Địa chỉ:
  • Tầng 3, Số 69 Nguyễn Tất Tố, Phường Lê Chân, Hải Phòng
  • Tầng 6, Số 2 Ngõ 18, Nguyễn Cơ Thạch, Từ Liêm, Hà Nội
  • Số 88, Đường 20/8, Phường Hà Giang 1, Tuyên Quang