Từ tháng 9/2026, nhiều quy định mới về bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT) chính thức có hiệu lực, mang lại thay đổi quan trọng trong việc quản lý, thủ tục hành chính và chế tài xử phạt. Các chính sách này nhằm đơn giản hóa thủ tục, tăng cường số hóa và nâng cao trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp cũng như người tham gia.

Dưới đây là 4 điểm đáng chú ý nhất mà doanh nghiệp, người lao động và người hưởng chế độ cần nắm rõ để tránh rủi ro và tận dụng lợi ích.

1. Chuyển đổi sử dụng số ĐDCN/CCCD thay mã số bảo hiểm xã hội

Từ ngày 1/9/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam chính thức chuyển đổi sử dụng số định danh cá nhân/căn cước công dân (CCCD) thay cho mã số BHXH trên toàn bộ phần mềm nghiệp vụ. Thay đổi này áp dụng trên các hệ thống quản lý thu – sổ thẻ, xét duyệt chế độ, giao dịch điện tử BHXH, ứng dụng VssID, hệ thống kế toán tập trung và giám định BHYT.

Đây chỉ là sự thay đổi phương thức định danh trên hệ thống, không làm thay đổi dữ liệu tham gia, đóng – hưởng, giá trị thẻ BHYT hay quyền lợi khám chữa bệnh của người tham gia. Doanh nghiệp và người lao động cần cập nhật thông tin CCCD trên hồ sơ BHXH để đảm bảo liên thông dữ liệu suôn sẻ.

Sử dụng số ĐDCN/CCCD thay BHXH

Xem thêm: Hồ Sơ Đăng Ký Người Phụ Thuộc 2026 - Hướng Dẫn Chi Tiết Mới Nhất

2. Quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Từ ngày 10/9/2026, Nghị định số 283/2026/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực, thay thế các quy định cũ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Điểm nổi bật:

• Mức phạt đối với hành vi chậm đóng BHXH bắt buộc từ 12% – 15% tổng số tiền chậm đóng (tối đa không quá 75 triệu đồng).
• Hành vi trốn đóng BHXH bị phạt cao hơn, từ 18% – 20% số tiền trốn đóng (tối đa 75 triệu đồng đối với một số trường hợp).
• Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người thuộc diện tham gia BHXH bị phạt theo số lượng lao động, mức cao nhất lên đến 75 triệu đồng (cá nhân) và gấp đôi đối với tổ chức.
• Ngoài phạt tiền, doanh nghiệp còn buộc phải đăng ký đầy đủ, đóng đủ số tiền còn thiếu và nộp thêm khoản lãi 0,03%/ngày tính trên số tiền và thời gian chậm/trốn đóng.

Doanh nghiệp cần rà soát ngay hồ sơ lao động, hợp đồng và nghĩa vụ đóng BHXH để tránh rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

3. Nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID

Từ ngày 28/9/2026, cơ chế sử dụng tài khoản hưởng an sinh xã hội trên ứng dụng VNeID chính thức áp dụng theo Nghị định số 320/2026/NĐ-CP. Tài khoản này cho phép tích hợp thông tin tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc mobile money để nhận lương hưu, trợ cấp và các khoản chi trả an sinh xã hội.

Các cơ quan nhà nước sẽ ưu tiên chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID. Trường hợp người thụ hưởng chưa tạo tài khoản hoặc không có ủy quyền bằng văn bản, việc chi trả vẫn thực hiện theo hình thức khác theo quy định. Người đang hưởng lương hưu và trợ cấp nên chủ động đăng ký tài khoản trên VNeID để nhận tiền nhanh chóng, an toàn và minh bạch hơn.

Nhận lương hưu trợ cấp qua VNeID

Xem thêm: Hướng dẫn giải trình không đóng BHXH: Quy trình chi tiết và lưu ý

4. Liên thông điện tử thủ tục cấp thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi

Từ ngày 1/9/2026, Nghị định số 301/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 63/2024/NĐ-CP có hiệu lực. Quy trình liên thông điện tử bao gồm đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú, cấp thẻ BHYT và bổ sung thêm thủ tục cấp thẻ căn cước cho trẻ dưới 6 tuổi (nếu người yêu cầu lựa chọn).

Thời gian giải quyết nhóm thủ tục (khai sinh – thường trú – cấp thẻ BHYT) không quá 3 ngày làm việc (trường hợp phải xác minh không quá 5 ngày). Nếu đăng ký thêm cấp thẻ căn cước, thời hạn không quá 5 ngày làm việc. Việc đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống được thực hiện nhanh chóng, giúp người dân giảm thiểu thủ tục giấy tờ và thời gian đi lại.

Doanh nghiệp cần làm gì để tuân thủ quy định mới về bảo hiểm xã hội?

Các quy định mới về bảo hiểm xã hội từ tháng 9/2026 vừa tạo thuận lợi về thủ tục hành chính, vừa siết chặt trách nhiệm tuân thủ. Doanh nghiệp nên:

• Cập nhật số định danh/CCCD cho toàn bộ người lao động trên hệ thống BHXH.
• Rà soát và đảm bảo đóng đầy đủ, đúng hạn BHXH bắt buộc để tránh mức phạt cao.
• Hướng dẫn người lao động đăng ký tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID (nếu đang hưởng chế độ).
• Theo dõi sát các văn bản hướng dẫn chi tiết từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam.

Xem thêm: Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới nhất năm 2026

Kết luận

Việc nắm vững quy định mới về bảo hiểm xã hội không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu chi phí, giảm rủi ro pháp lý và hỗ trợ người lao động hưởng quyền lợi đầy đủ.

Kế toán Ngọc Vân – đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ kế toán thuế trọn gói, tư vấn BHXH và các thủ tục liên quan tại Hà Nội, Hải Phòng và Hà Giang – sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật quy định mới, rà soát hồ sơ và tối ưu nghĩa vụ bảo hiểm. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí:

• Hotline: 0941 233 469 | Zalo: 0789 368 883
• Website: vnyuyun.com
• Email: [email protected]
• Wechat: Vnyuyun
• Fanpage: Kế Toán Thuế Ngọc Vân
• Địa chỉ:
  • Tầng 3, Số 69 Nguyễn Tất Tố, Phường Lê Chân, Hải Phòng
  • Tầng 6, Số 2 Ngõ 18, Nguyễn Cơ Thạch, Từ Liêm, Hà Nội
  • Số 88, Đường 20/8, Phường Hà Giang 1, Tuyên Quang